Murad Khashimov, Araştırmacı Asistanı-Türkiye Diaspora Araştırmaları Merkezi(TÜDAM)

Özbekistan’da Dış Göç Devlet Komisyonu Kuruldu.

Özbekistan, dış göçlerin yoğun yaşandığı ülkeler arasında yer alıyor. Daha çok emek göçünü kapsayan bu göçler, devletin gündemine yer etmeye devam ediyor.

25 Eylül 2019, Çarşamba
- Özbekistan’da Dış Göç Devlet Komisyonu Kuruldu.

Özbekistan Avrasya bölgesinin önemli ülkelerinden birisi ve bu ülkede yaşananlar bölgenin şekillenmesinde önemli rol oynuyor. Dış göç, sürekli olarak Özbekistan’ın gündemini meşgul ediyor. Yaşanan dış göçlerin ise daha çok emek göçünü kapsadığı gözlemleniyor.

Özbekistan için göç konusu sosyo-ekonomik ve politik gelişimin temel özelliklerinden. Bu konu, küreselleşmeden kaynaklan bir dizi faktör sonucunda şekilleniyor. Özbekistan 1991 yılında bağımsızlığını ilan ettikten sonra, devletin yeniden inşası sürecinde birçok zorlu aşamadan geçti. Dış göç bu aşamaları etkileyen en önemli unsurlardan biriydi. 1990’lı yılların başı ve ortasından itibaren, Özbekistan vatandaşları çoğunlukla kalıcı ikamet için diğer ülkelere seyahat ettiler. 2000’li yıllara kadar geçen zamanda, yaşanan dış göçler azalmasına rağmen istikrarını sürdürdü. Günümüzde bu dış göçlerin stabil ve dengeli bir şekilde devam ettiği söylenebilir. Uzmanlara göre Özbekistan’daki toplam dış göç hacminin büyük kısmını eski SSCB ülkeleri, az bir kısmını ise dünyanın geri kalanı içermekte. Dış göçe kadınların katılımı da artmış durumda.

21 yüzyılın göç hareketlerinde Özbekistan, sahip olduğu dış göç hareketleriyle dünyada önemli bir yer edinmeyi başardı. Özellikle emek göçmenlerin ön planda olduğu dış göçlerin durumu Özbekistan devleti tarafından dikkate alınarak, bu konuda bazı tedbirler almaya yönlendirdi. Göç alanında başta Anayasa olmak üzere çeşitli yasal mevzuattan yararlanan Özbekistan’ın kurumsal anlamda da tedbirleri bulunuyor. Bu anlamda 2019 yılının ağustos ayı içerisinde imzalanan Cumhurbaşkanı Kararnamesiyle kurulan Özbekistan Dış Göç Devlet Komisyonu bu duruma örnek gösterilebilir. İlgili kararnamede genel olarak hem yurtiçinde hem yurtdışında emek göçmenleri ve aileleri için sosyal, yasal haklar bakımından güvenilir bir koruma ve etkili destek sisteminin oluşturulması amaçlanıyor. Dış Göç Komisyonu ise bu amacın yerine getirilmesi konusunda önemli bir konumda.

İlgili kararnameye göre Dış Göç Komisyonunun görevleri şunlar:

İşçi göçü sorunları, göçmen işçilerin hak ve meşru çıkarlarının etkin bir şekilde korunması ve onlara maddi ve sosyal desteklerin sağlanması konusunda devlet, yerel yönetim ve diğer kuruluşlara ait olan faaliyetlerinin koordine edilmesi;

Dış emek göçü alanında devlet programlarının dizayn edilmesi ve uygulanmasının düzenlenmesi, ulusal mevzuatın ve kanun uygulamalarının daha fazla geliştirilmesi;

Dış emek göçü konusunda yabancı devletlerin yetkili devlet organları ile işbirliği yapılması, Özbekistan Cumhuriyeti’nin çalışma haklarının korunması ve göçmen işçilerin meşru çıkarlarının korunması alanındaki uluslararası anlaşmaların kabul edilmesinin incelenmesi.

Özbekistan Cumhuriyeti vatandaşlarının yurtdışında çalışma haklarına, adil ve güvenli çalışma koşullarına, sosyal ve yasal korunmalarını sağlamanın yanı sıra, vatanlarına döndükten sonra yeniden bütünleşmelerine yardım edilmesi;

Dış emek göçü alanında yapılan çalışmalarla ilgili devlet, yerel yönetim organları ve diğer kuruluşların başkanlarının raporlarının dinlenilmesi, bu temelde onların ödüllendirilmesi veya sorumlu tutulması konusunda kararların verilmesi,

Göçmen işçiler için yasal, mali ve maddi destek araçlarının etkinliğini artırmaya yönelik dış emek göçü alanındaki çalışma durumunun sistematik bir analiz ve izlenme yoluyla özel önlemlerin geliştirilmesi.

Dış Göç Komisyonu hakkındaki önemli noktalardan birisi, Komisyona Özbekistan Başbakanı’nın başkanlık edecek olması. Bu husus Özbekistan devletinin göç konusuna verdiği önemi gösteriyor.

Avrasya bölgesinde önemli bir yere sahip olan Özbekistan’ın Dış Göç Komisyonu kurması göç konusuna olan ilgisini ortaya koyuyor. Bu tür adımların atılması Özbekistan açısından olumlu bir hareket olarak değerlendirilebilir.

 

Kaynakça: Özbekistan Cumhuriyeti Ulusal Mevzuat Veri Tabanı, http://lex.uz/docs/4482657.

  1. V. Abdullaev, Trudovaya Migratsiya v Respublike Uzbekistan: Sotsialnıe, Pravovıe i Gendernıe Aspektı, Taşkent, 2008, s. 142.

Prague Process, Respublika Uzbekistan: Bazovıy Mıgratsıonnıy Profil, 2015, ss. 7-8.

  1. P. Bazıleva, Sovremennıye Migratsionnıye Protsesı v Kontekste Regionalnıh Prrotivorechiy na Primere Uzbekistana, RUDN Journal of Public Administration, 2018, Vol. 5 No 1, p. 103.
Bitnami