Sabbir Hasan, Araştırma Asistanı/Türkiye Göç Araştırmaları Merkezi (TÜGAM)

Keşmir’deki Gelişmeler Yeni Bir Göç Dalgasının Habercisi Mi?

Hindistan’ın Cammu Keşmir’in özel statüsünü kaldırması yeni bir göç dalgasına sebep olabilir.

28 Ağustos 2019, Çarşamba
- Keşmir’deki Gelişmeler Yeni Bir Göç Dalgasının Habercisi Mi?

Keşmir; Hindistan, Pakistan ve Çin sınırlarındaki yer alan dağlık bir bölgedir. Bölge, bu üç ülke arasında bölünmüş durumda. Srinagar ve Cammu kentlerini de içine alan güney kısmı Hindistan’ın Cammu Keşmir eyaletini oluşturuyor. Pakistan kontolünde olan kuzey kısmı ise Azadi Keşmir olarak biliniyor. Doğuda nüfusun az olduğu dağlık kısım ise Çin’in kontrolünde.

Keşmir’deki problemler, 1947’de İngilizlerin Hint Yarımadası’nda Pakistan ve Hindistan’ı dinsel olarak ayırmasıyla başladı. Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu bölgeler Pakistan’a, Hinduların yoğun yaşadığı yerler ise Hindistan’a bırakıldı. Nüfusunun yüzde 90’a yakını Müslüman olan Keşmir’in geleceğinin ise Keşmir halkı tarafından belirlenmesi istendi.

Keşmir halkı 1947’de Pakistan’a katılmaktan yana tavır alsa da Keşmir Prensi Maharaja Hari Singh, Keşmir’in Hindistan’a bağlanmasına karar verdi. Bu karar sonrasında yapılan protestolar nedeniyle kontrolü kaybeden Maharaja, isyanı bastırmak için Hindistan’dan yardım istedi. Keşmir prensinin yardım talebine hiç bekletmeden olumlu cevap veren Yeni Delhi yönetimi, isyanı bastırmak için bölgeye asker gönderdi ve bölgeyi işgal etti.

Söz konusu yıllardaki bu hareketlilik ile Cammu Keşmir eyaletinden ilk göç hareketleri başladı. Sonraki yıllarda bölgedeki göç hareketliliği küçük ölçeklerde devam ederken Cammu Keşmir’den bir sonraki büyük çaplı göç, Hindistan ve Pakistan arasındaki 1965 Savaşı sırasında gerçekleşti. Bölgeden kitlesel anlamda üçüncü büyük göç dalgası ise 1971 Hindistan-Pakistan Savaşı sırasında gerçekleşti.

Coğrafi konum nedeniyle, Keşmir uzun yıllardan beri zaten hem göç veren hem de göç alan bir bölge oldu. Diğer eyaletlerden bölgeye gelen göçmen sayısı yaklaşık 164 bindir. Hindistan’ın kontrolündeki Cammu Keşmir ve Pakistan’a ait olan Azadi Keşmir’in toplam nüfusunun 13 milyon civarı olduğu düşünüldüğünde, bu sayı toplam nüfusun yüzde 1,3’üne karşılık geliyor. Dolayısıyla bölgenin göç hareketleri anlamında oldukça yoğun olduğu söylenebilir.

Hindistan – Pakistan rekabetinin yanında göç yoğunluğu ile de bilinen Cammu Keşmir, günümüzde Hindistan müdahaleleri ile yeniden gündemde. Asya’nın en sorunlu noktalarından biri olan Keşmir’de Hindistan Federal Hükümeti çok tartışılacak bir karara imza attı. Hindistan İçişleri Bakanı Amit Şah, Cammu Keşmir’e diğer eyaletlerden daha fazla özerklik tanıyan anayasanın 370. maddesinin kaldırıldığını duyurdu. Düzenlemeye göre Cammu Keşmir kendi yasaları yerine Hindistan yasalarına tabi olacak. Euronews’un haberine göre Keşmir’de telefon ve internet hizmetleri de askıya alındı. Ayrıca iki eski Keşmir Başbakanı Omar Abdullah ve Mehbooba Mufti ev hapsine alındı ve bölgede sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Bütün bunların yanında Hindistan, müslümanların en yoğun olduğu Keşmir’de yabancılara gayrimenkul satışının yolunu açarak bölgenin demografik yapısını kendi lehine değiştirmeye çalışıyor.

Yaşanan sorunlara ek olarak bölge insanlarının yaşadığı en büyük korku ise Hindistan’ın uyguladığı aşırı Hinduizm politikaları. Modi’nin milliyetçisi Bharatiya Janata Partisi (BJP), 1947’den bu yana ilk kez Keşmir’in özerkliğine son verdi. Keşmir vatandaşı olmayanların toprak ve mülk satın almalarını ya da eyalette iş aramalarını yasaklayan 35/A maddesini çıkardı. BJP sekreteri Ram Madhav, hükümetin zaten Hinduları geri almak için Keşmir’de özel topraklar kurmak istediğini ve bunun için tüm yasal kanalların artık açık olduğunu ifade etti. Öte yandan Keşmirli kadınlar, özellikle sosyal medyada Hintli erkekler tarafından da tehdit edilmeye başladı.

Bölgede yaşanan bu gelişmeler ve sorunlar, bölgeden uzaklaşmak isteyen insanlar için Pakistan üzerinden Türkiye ve/veya Avrupa’ya yönelik yeni bir göç dalgasına sebep olabilir. Nitekim Türkiye’ye yönelik göçle ilgili son veriler de bunu doğrular nitelikte. 2018’de yıl boyunca Pakistan’dan gelen düzensiz göçmen sayısı 50.438 iken; 2019’un ilk yedi ayındaki gelen düzensiz göçmen sayısı yaklaşık 36 bin. Bu sayının yılsonu itibariyle 60 bin civarında olması bekleniyor. Rakamlardaki bu artışın en büyük sebebinin Cammu Keşmir’de yaşanan hareketlilik olduğu düşünülüyor. Hindistan’ın bölgede uyguladığı politikalar ve bölge insanlarının yaşadığı zorluklar devam ettiği sürece, bölgeden Türkiye’ye yönelik göçün de süreceği tahmin ediliyor.

Bitnami